ZWIERZĘTA

Idąc tokiem myślenia zwierząt, wiedzą one, że potrzebują gniazdo albo inne miejsce zamieszkania – tym nie różnią się niczym praktycznie od człowieka, który także dąży do posiadania własnych czterech kątów oraz założenia rodziny. Bobry potrzebują starannego planu, aby zbudować żerem. Jednak są one nie tylko wspaniałymi budowniczymi, ale tkaże wprawnymi drwalami i potrafią powalić odpowiednie drzewo w ciągu kilku sekund, używając do tego swoich ostrych zębów. System nor budowane przez jedną kolonię piesków preriowych mogą rozciągać się na setkach kilometrów kwadratowych. Ocenia się, że takie „miasto” na amerykańskiej prerii może zapewniać schronienie 400 milionom tych zwierząt, co jest zatwardzająco wielką liczbą z perspektywy człowieka. Wracając do tematu bobrów – budują one swoje żeremia na środku jeziora, które tworzą budując tamę; jest to niezwykły pokaz umiejętności inżynieryjnych zwierzęcia niewiele większego od szczura.

Plaster miodu to zdumiewająca struktura, wykonana zwłoki en wosku, kładzionych z zapierającą dech precyzją przez maleńką istotę, która działa wyłącznie na podstawie instynktu. Wielu innych zwierzęcych budowniczych postępuje na tych samych zasadach, co pszczoły. Pająk za każdym razem przedzie swoją sieć według tego samego wzoru, czyli sztywnie ustalonego wcześniej schematu. Nie robi tego dlatego, żeby wiedział, że się on sprawdza, ale dlatego, że podpowiada mu to instynkt. Mrówki, kierowane przez wewnętrzny nakaz, odbudują uszkodzone gniazdo, aby wyglądało dokładnie tak, jak przedtem. Jednak niektóre zwierzęta muszą się uczyć i wykorzystują inteligencję. Pierwsza próba zbudowania gniazda przez młodego wikłacza zazwyczaj daje marne efekty i musi on trochę popracować, zanim uda mu się zwabić do niego samicę.

Wiele zwierząt podejmuje regularne wędrówki, pokonując duże odległości, aby znaleźć pożywienie albo dotrzeć do swoich terenów lęgowych. Jedne wędrują w ogromnych stadach lub rojach, inne migrują samotnie, wykorzystując swój indywidualny instynkt, aby znaleźć drogę poprzez bezkresne niebo lub oceny. Niektóre wykorzystują do nawigacji Słońce i gwiazdy, niektóre topografię terenu, inne podążają wzdłuż prądów powietrznych i morskich. Wiele z nich kieruje się wyostrzonym zmysłem węchu lub wrażliwością na ziemskie pole magnetyczne. Niektóre mogą zgubić drogę, inne paść po drodze ofiarami drapieżników, niektóre giną, gdy występują anomalie pogodowe, jednak większość ostatecznie dociera na miejsce, gdzie rozpoczynają nowy etap życia. Według zasady „słabi zginą” – przeżywają tylko najsilniejsi ze stada aby kontynuować przetrwanie gatunku poprzez kopulacje w samicami.

Ptak, który przelatuje trasę od bieguna do bieguna dwa razy w roku; ryba, która płynąc przez oceany, potrafi za pomocą węchu odnaleźć drogę do domu; owad, który buduje gniazdo z naturalnym systemem automatycznej klimatyzacji – to tylko niektóre z niezwykłych, często niewyjaśnionych przez naukę zjawisk, spotkanych w świecie zwierząt. Większość zwierzęcych budowniczych kieruje się wyłącznie instynktem, choć wcale nie umniejsza to skali ich osiągnięć. Fakt, że pszczoła potrafi bez pobierania lekcji zbudować skomplikowany strukturalnie plaster miodu, postępując ściśle według zasad matematycznych, jest po prostu kolejnym przykładem zadziwiających cudów natury. Kłania się tutaj popularne, filozoficzne przemyślenie, że im więcej nauka dowiaduje się o świecie zwierząt i naturze, która nas otacza tym bardziej pogrążamy się we własnych sukces i odnajdujemy w tym zniechęcenie lub motywacje poprzez to, że jeszcze o wielu rzeczach i sytuacjach tak naprawdę nie mamy pojęcia.

Ogromne ślady stóp odciśnięte w śniegu, znalezione w Himalajach i w Górach Skalistych, są przez niektórych przypisywane potworowi górskiemu Yeti, albo jego amerykańskiemu odpowiednikowi o nazwie Bigfoot (wielka stopa). Najprawdopodobniej jednak są to zwykłe tropy powiększony w wyniku topnienia śniegu. Hipotetyczny Yeti miałby mierzyć trzy metry i ważyć sto trzydzieści sześć kilogramów. Opowieści o podobnych stworach znane są na całym świecie i wielu różnych miejscach „widziano” osobnika przypominającego Yeti. Równie dobrze możemy tutaj wspomnieć o pojawiającym się potworze z Loch Ness, który zamieszkuje szwajcarskie jezioro i pokazuje się od czasu do czasu tamtejszym turystom. Oczywiście równie dobrze mogą to być złudzenia optyczne, bądź jakieś inne anomalie przygodowe, ponieważ po dzień dzisiejszy żadna z teorii na temat wielkiego „zwierza” nie ma pokrycia w prawdzie.

Zęby służące zwierzętom do zabijania, przeżuwania, rycia w ziemi, obgryzania, mogą też stanowić symbol statusu danego osobnika. Nieustannie rosnące zęby bobra spełniają funkcję ostrego dłuta, którym ścina drzewo przez co robi tamę. Jako że szkliwo pokrywa tylko ich przednią stronę, tylna ściera się, dzięki czemu powstają ostrza zdolne do przecinania drewna. Natomiast kły morska spełniają rolę czysto symboliczną – im są dłuższe, tym wyższa pozycja danego osobnika w grupie. Taki osobnik nazywany jest wówczas samcem alfa, ponieważ jego dominacja i respekt wyznaczy jest właśnie przez wielkość wyżej wspomnianych kłów. Ostre żeby nietoperza na przykład wampirów, niczym skalpele tną skórę ich ofiar, przez co mogą żywić się swoim naturalnym pokarmem – krwią –a co za tym idzie przetrwać i przedłużyć gatunek.

Istnieje wiele wszechstronnych zwierząt, a cechy, które wydają nam się tak osobliwe, często stanowią klucz do ich sukcesu ewolucyjnego. Trąba słonia na przykład jest unikalnym narządem w świecie zwierząt. Służy ona jako silny, wrażliwy organ chwytnym używany do wielu różnych celów. Dziwne, że tak funkcjonalny narząd nie jest bardziej rozpowszechniony w naturze. Jakim celom służyć ma ogromny dziób tukana, spiralny cios narwala, czy przedziwnie spłaszczona głowa rekina młota? Dlaczego na tylnych nogach dziobaka znajdują się wydzielające truciznę rogowe ostrogi, skoro ssak ten nie ma żadnych naturalnych wrogów? Wiele osobliwości zwierzęcych wciąż pozostaje niewyjaśnionych, można jednak domniemywać, że każda z nich spełnia jakaś funkcję w rozwoju ewolucyjnym gatunku. Można tutaj przytoczyć przykład wyżej wspomnianego dziobaka – jego na pozór dziwaczny dziób jest idealny do odcedzania z mułu pożywienia.

Dookoła nas żyje wiele przedziwnych zwierząt: emitujących światło, posiadających długie kły lub ogromne dzioby, wreszcie wyposażonych w dziwnie wyglądające narządy służące im do chwytania zdobyczy. Zwykle przystosowania te dają się wytłumaczyć, jednak zdarzają się osobliwości, dla których trudno znaleźć przyczynę. Od pojawienia się na Ziemi pierwszych zwierząt (około 1 miliarda lat temu), w drodze rozwoju ewolucyjnego wykształciło się wiele różnych rodzajów stworzeń, niektóre o przedziwnych i fascynujących przystosowaniach do środowiska. Istnieją zwierzęta, które wyspecjalizowały się do konkretnego sposobu życia i są bardzo podane na zmiany w ich środowisku naturalnym. Na przykład, flamingi są świetnie przystosowane do żerowania w płytkich wodach jezior, stają się jednak bezradne, jeżeli jeziora te wyschną.

Wiele zwierząt potrafi latać, ale jerzyk pospolity rzeczywiście żyje w powietrzu, utrzymując się w locie przez okres nawet do trzech lat bez przerwy. Ptak je, pije, odbywa gody, a nawet śpi w powietrzu, szybując wraz z prądami powietrznymi, a na ziemię wraca, aby wybudować gniazdo i wysiedzieć jaja. Kaszalot jest ssakiem oddychającym powietrzem atmosferycznym, mimo to potrafi wytwarzać pod wodą nawet do 90, nurkując na głębokość 3 kilometrów lub głębiej, aby polować na żyjące tam kałamarnice. Wiele zwierząt zmiennocieplnych może nie wiarygodnie długo przetrwać natomiast bez jedzenia. Pewna schwytana anakonda – najdłuższy i najcięższy wąż na Ziemi – pozostawała bez pożywienia przez dwa lata bez żadnych negatywnych objawów. Jak widzimy rekordziści istnieją nie tylko w naszych realiach, ale także w świecie zwierząt.

Malutka żaba drzewołaz złocisty z Ameryki Południowej wytwarza najbardziej trujący jad spotykany w przyrodzie. Śladowa ilość – zaledwie 0.00001 grama – wystarczy, aby zabić człowieka, a żaba może wydzielić ze swych gruczołów tysiąc razy więcej tej substancji. Innym ciekawym zagadnieniem jakie znajdziemy w świecie rekordzistów zwierząt to Płetwal błękity. Jest on największym, najcięższym zwierzęciem, jakie kiedykolwiek żyło na Ziemi. Dojrzała samica może ważyć ponad 190 ton – tyle ile 32 samce słoni i mierzyć ponad 30 metrów długości. Zwierzę może dorastać do takich rozmiarów dzięki sile wyporu wody; jeśli wyrzucone zostanie na brzeg, organizm dozna uszkodzeń pod wpływem własnej masy. Ważący niecałe 2 gramy koliber hawańczyk jest natomiast najmniejszym ptakiem na świecie i jednym z najmniejszych zwierząt stałocieplnych.